تبدیل سالهای تقویم

هنگام مطالعه‌ی رخدادهای تاریخی، بویژه وقتی که قصد تطبیق و یا مقایسه باشد، تعیین تاریخ حدوث وقایع یکی از مشکات عمده می باشد . زیرا تاریخی که در یک تقویم کاملاً معلوم است، ‌ممکن است در تقویم رایج امروز، و یا هر تقویم دیگری، مشخصنباشد. این مسئله در تحقیقات تاریخی اهمیت زیادی دارد. مثلاً در قسمت مهمی از تاریخدوران اسلامی ایران به تبدیل سال و ماه‌های هجری و قمری به میلادی و یا بلعکس نیازمندیم . دلیل این امر آن است که ، نویسندگان ، منشی‌یان و مورخان ایرانی‌ی بعد از اسلام برای ضبط رخدادها از از تقویم هجری‌ی قمری استفاده می‌کرده‌اند. سپس از دوران ایلخانان  به بعد برای محاسبات امور مالی از سال‌های شمسی، استفاده شد و این وضع تا سال 1342قمری معمول بود.
در این سال مبدأ تاریخ از اول هجرت پیامبر اسلام (ص) باسال‌های هجری شمسی محاسبه شد و همان‌طور که ذکر گردید، این گاه‌شماری در یازدهمفروردین 1304 هجری شمسی به تصویب نمایندگان مجلس شورای ملی رسید و استفاده ازتاریخ‌های دیگر منسوخ شد ولیکن تاریخ هجری قمری هم‌چنان برای اجرای مراسم دینی باقیماند.
از اوایل سلسله‌ی قاجار، که روابط بین ایران با کشورهای اروپایی رو بهفزونی گذاشته بود، ایرانیان به تدریج با تاریخ ملل مسیحی نیز آشنا شدند و این مبدأنه تنها در عهدنامه‌ها و قراردادها به کار گرفته شد، بلکه نویسندگان و محققان هم درآثار خود آن را به کار بردند. کار به جایی رسید که در کتب و مقالات از سه نوعتاریخ، یعنی هجری قمری و هجری شمسی و میلادی، استفاده می‌شد... .
به هر حال،برای تبدیل سال‌ها در تقویم‌های مختلف به یکدیگر از فرمول‌های ریاضی می‌تواناستفاده کرد. اکنون به شرح زیر، با به کار بردن ساده‌ترین فرمول‌ها، می‌توان بهتقریب سال‌ها را در تقویم‌های گوناگون به یکدیگر تبدیل کرد: 

1ـ طریقه‌ی تبدیل سال میلادی به هجری قمری
می‌دانیم مدت سال میلادی 365 روز استو مدت سال هجری قمری 354 روز (11 = 354 – 365). پس سال هجری قمری در هر سال یازدهروز از سال میلادی کم‌تر است. این اختلاف بعد از گذشت 33 سال نزدیک به یک سالمی‌شود (363 =11 ×33).
پس نسبت بین سالهای هجری قمری و میلادی همیشه برقرار است. برای تبدیل سال میلادی به هجری قمری چنین عمل می‌کنیم:
H = (‍‍C-622)
حرف C علامت میلادی است و حرف H علامت هجری. عدد 622 تاریخ هجرت پیامبر بزرگوار اسلام (ص) از مکه به مدینه است. مثلاً اگر خواسته باشیم سال 2000 میلادی را به سال هجری قمریتبدیل کنیم، چنین می‌شود:
2000-622=1378
1378×33=45474
45477÷ 32=1421
هجری قمری
اگر باقی مانده‌ی این تقسیم از عدد ده بیشتر شد،‌یک سال به خارج قسمتاضافه می‌کنیم و اگر از عدد یازده کم‌تر شد،‌ در خارج قسمت تغییرنمی‌دهیم.

2
ـ طریقه‌ی تبدیل سال هجری قمری به میلادی
C = H +622
مثلاًسال 1421 هجری قمری برابر است با:
1421×32=45472
45472÷ 33=1377
چون دراین تقسیم‌ باقی‌مانده از عدد ده بیش‌‌تر شده است، یک سال بر خارج قسمت اضافهمی‌کنیم:
1377+1=1378
1378+622=2000
میلادی

3
ـ طریقه‌ی تبدیل سال هجریشمسی به سال هجری قمری
برای تبدیل سال هجری شمسی به سال هجری قمری راه‌هایمختلفی وجود دارد که دقیق‌ترین آن این است که با بستن یک تناسب ساده سال هجری شمسیرا به سال هجری قمری تبدیل می‌کنیم. این روش فوق‌العاده دقیق است.
مثلاً برایتبدیل سال 1379 هجری شمسی به هجری قمری چنین عمل می‌کنیم:
11
روز بیش‌تر 1 سالهجری شمسی
X 1379
روز 15169= 11 ×1379
سال 42=354÷15169
جواب 1421 = 42÷1379

4
ـ طریقه‌ی تبدیل سال هجری قمری به سال هجری شمسی
در این تبدیلنیز می‌توان به همان طریق عمل کرد:
با بستن یک تناسب می‌توانیم به نتیجه‌ی دقیقبرسیم و سال هجری قمری مورد نظر را به سال هجری شمسی تبدیل کنیم. مثلاً برای تبدیلسال 1421 هجری قمری به سال هجری شمسی می‌گوییم:
11
روز کم‌‌تر 1 سال هجریقمری
X 1421
روز 15631= 11 ×1421
سال 42=365÷15631
جواب 1379 = 42ـ 1421

5
ـ طریقه‌ی تبدیل سال هجری شمسی به میلادی
برای تبدیل سال هجری شمسیبه سال میلادی، سال مورد نظر را تا دهم دی ماه با عدد 621 جمع می‌کنیم و از روزیازدهم دی‌ماه، که آغاز سال نو میلادی است، سال هجری شمسی مورد نظر را تا آخراسفندماه با عدد 622 جمع می‌کنیم. باید توجه داشت که هر دو تقویم در واقع شمسیمحسوب می‌شوند و فقط در کبیسه اختلاف دارند. تفاوت سال تقویم هجری شمسی با تقویممیلادی در فاصله‌ی بین اول ژانویه (یازدهم دی‌ماه) و 21 مارس (اول فروردین) برابر 622 سال، و از 21 مارس تا 31 دسامبر برابر 621 سال است.

6
ـ طریقه‌ی تبدیلسال میلادی به هجری شمسی
برای تبدیل سال میلادی به سال هجری شمسی از اول فروردینتا دهم دی ماه عدد 621 را از سال میلادی مورد نظر کم می‌کنیم و از یازدهم دی‌ماه،که ‌آغاز سال میلادی است، تا ‌آخر اسفند ماه، عدد 622 را از سال میلادی کممی‌کنیم.
پس از تبدیل تاریخ‌ها، همان‌طور که گفته شد، با رعایت کبیسه به وسیله‌یتعیین ردیف و روز آسان می‌شود، لیکن باید در نظر داشت که اگر سال میلادی بعد از سال 1582،‌یعنی بعد از سال 961 هجری شمسی باشد، روز اول فروردین مطابق 21 مارس است، امابرای سال‌های قبل از سال 1582 (تاریخ تغییر تقویم قیصری به تقویم گرگوری) باید بهجدول زیر مراجعه کرد:

سال ه‍ . ش اول فروردین مطابق با سال میلادی1 622
150 17
مارس 770
280 16
م ارس 900
400 15
مارس 1020
520 14
مارس 1145
650 13
مارس 1275
770 12
مارس 1395
900 11
مارس 1520
961 10
مارس 1582

برای سال‌های قبل از 1582، روزی از مارس که با اول فروردین مطابق استاز روی جدول تعیین می‌شود؛ چنان که در جدول مشاهده می‌شود که بین 1270 و 1290میلادی اول فروردین سال هجری شمسی مطابق با دوازدهم مارس است. مثلاً برای تبدیل 12اکتبر سال 1492 (سال کشف قاره‌‌ی آمریکا به دست کریستف‌کلمب) به تاریخ هجری شمسی،چنین عمل می‌شود:
871 = 621
ـ 1492

/ 4 نظر / 220 بازدید
نبي بختياري نژاد

باسلام .واقعا دست آقاي رستگار فرد درد نکند .حاصل زحمت ايشان بسيار قابل استفاده است اميدوارم چنين تلاشهاي تحقيقي ادامه دار باشد . به سهم خويش سپاسگزارم .

علی رضا کرمی

لینک هستی همشهری لطفا نشانی جدید منو لینک کنید یا علی ونشانی قبلی رو حذف کنی نشانی جدید http://www.5171350.blogfa.com/