گورستانها و آیینهای سوگواری در لرستان

سنگ قبرهای منقوش با هلالی در بالای آن‌ها:
در سنگ قبرهای کهن‌تر، این قسم از سنگ قبرها بر روی قبور زنان، به دو صورت ایستاده و خوابیده، کار گذاشته می‌شده‌اند. شکل این سنگ قبرها شاید شکلی ممزوج از دو شکل پایه‌ی مربع و دایره باشد. سنگی کامل از دو نیمه دو شکل کامل دیگر [نیمی از مربع و نیمی دیگر از دایره] در سطرهای بالا نماد مربع تشریح شد. اما دایره در اساطیر، عرفان و ادبیات شرق پیش از هر چیز نقطه‌ای است گسترش یافته، سمبل و تفسیر نمادین کمال، یکپارچگی و نبود هر نوع تمایز و ناهمگونی. دایره، علاوه بر مفهوم ضمنی «ازل»، نمادی از خلاقیت یا خلق هستی (زاد آوری و باروری) نیز هست. همین طور مفهوم ابدیت را نیز در خود داراست. این شکل گاه به صورت خورشید و یا ماه خود را نمود پیدا می‌کند. البته دایره را برخی از نقوش روی این سنگ قبرها می‌توان دید که در جای خود بررسی می‌شوند. البته نیم دایره را می‌توان به عنوان طاق‌نما هم تعبیر کرد و طاق‌نما در اساطیر به مهر یا میترا (ناهید) اشاره دارد و سمبولی است از برای صدف، چنانکه در بالای پرستشگاه‌های مهری از این شکل برای نمایاندن و اشاره به صدف (یا همان افسانه زایش ناهید) و پاک‌دامنی استفاده می‌شده. بنا بر آنچه که درباره دایره گفته شد می‌توان پی به ارتباط ظریف بین این نیم دایره و مؤنث بودن متوفی برد. زیرا دایره به باروری و زادآوری و پاک‌دامنی اشاره دارد و زن نیز همین نقش را در باورها و اساطیر دارد. استفاده از این شکل با همین مفهوم در جای‌های دیگر ایران نیز رواج داشته و دارای پیشینه‌ای کهن می‌باشد.

سنگ قبرهای منقوش چهارگوش با مثلثی در بالای آن (پنج ضلعی) :

این سنگ قبرها نیز همچون گروه پیشین، کاربردی جنسیت‌گرا داشته‌اند، با این تفاوت که این قسم از سنگ قبرها بر روی قبور مردان، و به دو صورت ایستاده و خوابیده، کار گذاشته می‌شده‌اند. شکل این سنگ نیز همچون نمونه قبل قبرها شاید شکلی ممزوج باشد. ممزوجی از دو شکل پایه‌ا‌ی مربع و مثلث باشد. سنگی کامل از دو نیمه دو شکل کامل دیگر [نیمی از مربع و نیمی دیگر از مثلث] در سطرهای بالا نماد مربع تشریح شد. اما مثلث، در جایگاه ها و طرح‌های مختلف مفاهیم متفاوتی دارد. از جمله آن‌ها مثلثی که رو به بالا باشد نماد آتش و جنس مذکر است. مثلثی که با خورشید و گندم در رابطه است نمادی از باروری است. نکته قابل توجه این است که در سنگ مزارهای لرستان، شکل مثلث در بالای سنگ گورها که صریحاً اشاره به بالا دارد نشانگر این تفکر است که بازگشت همه به سوی اوست.

علاوه بر آنچه که در سطور بالا به آن‌ها اشاره شد، شکل هندسی ظاهر این سنگ‌ها، به ویژه در دهه‌های متأخرتر و حتی در زمان‌های متقدم‌تر، بیشتر کارکردی پیکتوگرامی (علامت گونه) داشته است. بدین معنا که بیشتر علامتی متمایز کننده، برای راهنمایی بازماندگانی که قصد یافتن مزار فرد متوفی را داشته‌اند، بوده است. علائمی که به افراد برای تشخیص گورهای مختلف و جنسیت متوفی کمک می‌کرده‌اند. به علت مفصل و طولانی بودن مطلب و همچنین برای پرهیز از ابتر ماندن آن، بررسی نقوش، نقر شده بر روی سنگ گورهای منقوش به شماره بعد موکول می‌شود.

ادامه دارد...

/ 10 نظر / 43 بازدید
پايگاه شهيدان خرم آباد

سلام دوست عزيز ، وبلاگ زيبايي داريد. به من سر بزنيد و نظر سازندتونو بزاريد. اگه با تبادل لينك موافق هستيد به من خبر بديد. ممنون.[گل]

ashegh

سلام.من 1 اذری هستم و دانشجوی پزشکیم.23 سالمه.ساکن اصفهان.ادم دست و دل بازیم.عاشق 1 دختر الیگودرزی شدم که اونم 22 سالشه و هم کلاسی هستیم.میخواستم ببینم سنتهای مردم الیگودرز چیه و من چه چیزایی رو باید در نظر بگیرم؟انتظاراتشون از من چی میتونه باشه؟خلاصه کمکم کنید.مرسی

بهاروند

آسمانش را گرفته تنگ در آغوش ابر؛ با آن پوستین سردِ نمناکش. باغ بی برگی، روز و شب تنهاست، با سکوت پاکِ غمناکش. سازِ او باران، سرودش باد. جامه اش شولای عریانی‌ست. ورجز،اینش جامه ای باید . بافته بس شعله ی زرتار پودش باد . گو بروید ، هرچه در هر جا که خواهد ، یا نمی خواهد . باغبان و رهگذران نیست . باغ نومیدان چشم در راه بهاری نیست گر زچشمش پرتو گرمی نمی تابد ، ور برویش برگ لبخندی نمی روید ؛ باغ بی برگی که می گوید که زیبا نیست ؟ داستان از میوه های سربه گردونسای اینک خفته در تابوت پست خاک می گوید . باغ بی برگی خنده اش خونیست اشک آمیز جاودان بر اسب یال افشان زردش میچمد در آن . پادشاه فصلها ، پائیز . پایی مبارک

ری را جویباری

سلام دوست عزیز... خودم را به مکتب برده ام... با احترام و افتخار دعوتید به میهمانی واژه هایم [گل][گل][گل]

معتمدی

با سلام و احترام جناب رستگار عزیز بیصبرانه منتظر ایده ی جنابعالی هستم وخواهشمندم نکات ویا سوالات ویا نقطه نظراتت خاص و یا کلی هم دارید در مورد استاد شکارچی بیان نمایید حتما نظرات شما در کار ما تاثیر خواهد داشت. http://chamsangar.ersianblog.ir/post/279/

امیر یاوریان

سلام دوست عزیز وبلاگ پرمحتوائی داری یه سری هم به وبلاگ من بزنی خوشحال میشم نظر یادت نره با تشکر

ا.خ

مرسی از مطالب خوبت .استفاده کردم برای مقاله نقوش سنگ قبرهای دشت توس مشهد.ممنون .پیروز باشی به وبلاگ من هم سری بزنید .خوشحال خواهم شد.

مرتضی

سلام با افتخار لینک شدید ما را لینک بفرمایید ممنون