زبان لری در استان مرکزی - اراک

* برای اختصار نوشتار ، قسمتهای که ربطی به موضوع زبان لری در استان مرکزی نداشته اند با [ ..... ] جایگزین شده اند .

و دیگر قسمتهای درون قلاب - [] – توضیحات و حواشی های نوشته شده توسط خورموه است .

دربارهاستان مرکزی

زبان:

بيشتر مردم استان مركزي به زبان فارسي سخن مي گويند. زبان تركي نيزدر اكثر روستاهاي اطراف اراك ، سربند ( سره ون ) و ساوه رايج است . در دليجان مردم به زبان راجي حرف مي زنند كه ريشه در زبانها و واژه هاي دوره مادي دارد. در خصوص زبانراجي بايد گفت كه اين زبان [ ..... ] روز به روز با يورش زباني پر مي شود و در هم آهنگ و بيريشه ، از سوي صدا و سيماي مركزي پهنه آن كمتر و كمتر مي شود البته بايد گفت ( گويندگان ايراني كه در شهرها و روستاهاي گوناگون ، با زبان هاي شيرين و ريشه دارخويش زير ستم زبان رسانه هاي گروهي هستند . بدان روي كه اين گفتارها از پايتختايران پخش مي شود نام آن را فارسي نهاده اند و گمانشان بر اين است كه اين سيستم ازسوي زبان فارسي بر زبانشان مي رود ، باز آنكه اين زبان يك زبان آميخته از ده ها ،شايد صدها گويش گوناگون پديدار شده است كه ريشه و مايه ايي ندارد و پايگاه آن را همندارد كه با نام فارسي دري از آن ياد كنيم بلكه بهتر است آن را ً گويش تهراني نو ًبناميم . زيرا كه زبان تهران كهن نيز تا بدين پايه درهم ريخته نبوده است و براي خودزيبايي و پايه و مايه و دستور داشته است . چنانكه در برخي از جاها تنها اندكپيرمردان و پير زنان واژه هاي آن را به ياد مي آورند ، و در برخي جاها تنها نام آنبر جاي مانده است [ ..... ] .

 [ ..... ] زبان ارمني فقط در روستاهاي چناقچي بالا و لار ساوه رايج است . گويشالويري از مشتقات زبان پهلوي ميانه بوده و به گويش تاتي معروف است .

[ .... ] گويش اهالي كوه سفيدمحلات ، فارسي با لهجه محلي است كه در گذشته به لري صحبت مي كردند .[ .....] اما اهالي نينۀ محلات به دودسته بختياري و زندي تقسيم مي شود كه بختياري ها به لري و زندي ها به لكي صحبت ميكنند . گويش مشترك بين دو طايفه لري است . [ ..... ]

شهرستان خمين از مراكزي است كه به علت وجود دشت هاي حاصلخيز مهاجر پذير بودهاست و اقوام مختلف در اين منطقه به چشم مي خورد . گروه هاي مهاجر به همراه فرهنگ وزبان مخصوص به خويش وارد شدند و بر اثر مرور زمان و در طي سالها در تبادلات فراوانيكه با همسايگان داشتند . علاوه بر تأثير گذاري ، تأثير پذيري نيز داشتند . [ .... ]  . در شهر خمين زبان هاي تركي و لري نيز رواج دارد . در روستاهاي مكانو خوگان فارسي نيز تكلم مي شود . در ميان مناطق بررسي شده در شهرستان خمين زبانتركي در غرب ،  شرق و شمال و زبان فارسي در مركز و جنوب رواج دارد . [ .... ] . در نزديكي روستاي ريحان عليا ، روستاي فرنق ،آشمسيان اهالي برجك لر زبان هستند و بقيه به فارسي سخن مي گويند.

 [ .... ] .تعدادي از مهاجرين نيز به لهجه هاي خود سخن مي گويند كهعبارتند از :

زندي ها : به زبان لكي سخن مي گويند

لرها : به زبان لري سخن مي گويند و بختياري ها نيز به زبان لري حرف مي زنند .
منطقه سربند ( سره ون ) آخرين نقطه تركيبو اختلاط زباني است كه از يك سو تركي و از ديگري فارسي ، لري ، ارمني و كردي درتضاد و تجانس با يكديگرند . [ .... ] گويش محلي بويژه با لهجه هاي كاملاً آشكار نشان از وجود چندزباني را در منطقه مي نمايد  .

 مثلاً در مالمير و قائيدان كه مردمي با چهره هايگويش لري و محلي دارند زبان خود را فارسي مي دانند و گاه ابراز مي دارند كه ما نهتركيم و نه لر هستيم و زبان بخصوصي داريم . مثلاً به من مي گوئيم (( م Me  )) [ در گویش خرم آبادی زبان لری واژۀ "من" دقیقا به همین گونه « مه me» ادا می شود.] درحاليكه لرها مي گويند (( مو Mo )) [ بیشتر در گویشهای مرکزی و جنوبی زبان لری واژۀ "من" این گونه « مهُ mo» ادا می شود.] ، در نظر اينگونه افراد جنسيت فارسي [ فارس بودن ] برتري دارد ، كه[ البته ] نشان از يك انديشه پوچ و ساده گرايانه است و اين در حالي است كه در منطقه ، منطقه [ مناطق ] لرنشين يك لر با افتخار خود را لر مي نامد.

گرچه ريشه زبان فارسي و كردي و ارمنيو گويش لري [ نیاز به یادآوری نیست که لری یک زبان مستقل است با چندین گویش] همبستگي تام دارند ليكن تغييرات صوري و اشكال مذهبي آنها را از هم جدانمود . [ .... ] . گويش لري منشعباز كردي [ باز هم نیاز به یادآوری نیست که لری یک زبان مستقل است با چندین گویش ، و به هیچ روی گویشی از هیچ زبان دیگری نیست] كه همانطور كه اشاره شد برخي از افراد اين مناطق بدان سخن مي گويند .

 

 

بر گرفته از وبلاگ

روزی روزگاری اراک - ARAK

/ 6 نظر / 910 بازدید
دالوند

سلام ممنون که سری زدی ومتشکرم از راهنمايی شما راجب قالب وراجب اين سئال فرمودی که ۴۰۰۰هزارسال در لرستان ماد بوده يا نه بله گروهی از لرستان ماد نيستند وخودشان هم نمی دانند انها تاريخ نزديک به ۵۰۰۰ سال دارند به اميد خدا بهد از امتهانها راجب اين مسعله خواهم نوشت اگر لازم داری کتابش برايت کپی کنم بفرستم با کمال ميل کوجک شما کامران دالوند

دالوند

سلام ممنون که سری زدی ومتشکرم از راهنمايی شما راجب قالب وراجب اين سئال فرمودی که ۴۰۰۰هزارسال در لرستان ماد بوده يا نه بله گروهی از لرستان ماد نيستند وخودشان هم نمی دانند انها تاريخ نزديک به ۵۰۰۰ سال دارند به اميد خدا بهد از امتهانها راجب اين مسعله خواهم نوشت اگر لازم داری کتابش برايت کپی کنم بفرستم با کمال ميل کوجک شما کامران دالوند

شيرين

سلام دوست من به روز هستم

امیر

سلام دوست محقق حس ناسیونالیستی جنابعالی رو نسبت به فرهنگ مردم خوب لر زبان تحسین میکنم اما اولین چیزی که در نوشته های شما بیش از هر چیز خودنمایی میکند شور و شوق است برای داشتن چیزی و نشان دادن آن به همه بدون توجه به پیشینه تاریخی آن- من 2 سال در خرم آباد زندگی کردم و با وجود صفتهای خوبی که در این مردم دیدم اما چیزهایی دیدم خواندم و شنیدم که انصافا جای هیچ دفاعی ندارند-نمیگویم در یک سرزمین سراسر فرهنگ زندگی میکنم اما فرهنگ را در بین اکثر آن مردم بی ارزشترین بعد زندگیشان دیدم- در ساده ترین مسایل زندگی مشکل داشتند-چیزهایی را افتخار میدانستند که اوج تفکر آنها را نشان میداد- خواهشا دست از این ژستهای پوشالی بردارید و کمی هم از واقعیتها بنویسید- لر بودن افتخار است اما نه برای کسی که لر نیست- من اهل یکی از روستاهای خمین هستم-فرنق-آنها به هیچ وجه خود را لر نمیدانند- به دلایل مختلفی و شاید مهمترین دلیلش هم ذهن تاریخی تاریخی انهاست که خاطرات تاخت تازهای وحشیانه اقوام لر به روستاها و شهرهایشان را هیچ وقت از یاد نخواهند برد و برای آن نوشته اند و خواهند نوشت- کافیست کمی اهل مطالعه باشید تا بتوانید به راحتی این منابع را

محسن اراکی

باسلام بنده خودم آبا و اجداد پدری و مادری هزاران نفری که در شهراراک میشناسم ؟ تاریخ هزار ساله اطراف شهراراک و اراک کنونی رو از صدها مجله و کتاب و سالخوردگان شنیدم و اسناد موزه ملی رو خوندم این منطقه (اراک) حداقل ۸۰۰ سال سابقه آذربایجانی داره . سازنده اراک هم سپهدار معروف آذربایجانه . اونوقت شما سر تیتر گذاشتی ( زبان لری در مرکزی - اراک) ؟ بنده و صدها نفر دیگر که میشناسم در اراک به شدت از لر جماعت بدشون میاد ؟! درخواست میکنم سر تیتر مطلب تون رو حذف بفرمائید ؟ یاشاسین آذربایجانلی ئراک اوغلو . یاشاسین اراک . . .

شروین

سلام خرم آباد از ژرفای تاریخ . برای خودتون سر مقاله لر + مرکزی + اراک رو حذف کن . . . فقط موتده ما آذری ها رو بچسبونید به خودتون ؟!